Το δικαίωμα της δευτερογενούς δημοσίευσης ενισχύει τη διερεύνηση της επιστημονικής γνώσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως διατείνεται πρόσφατη οικονομική μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το εν λόγω δικαίωμα καθώς και για μία νέα εξαίρεση για την έρευνα. Το εν λόγω δικαίωμα –δευτερογενούς δημοσίευσης– παρέχει στους ερευνητές τη δυνατότητα (είθισται μέσω εθνικής νομοθεσίας) να δημοσιεύουν εκ νέου τα επιστημονικά τους άρθρα σε ανοιχτά αποθετήρια, παρακάμπτοντας τυχόν περιοριστικές συμβάσεις που έχουν υπογράψει με εκδοτικούς οίκους.

Στη μελέτη που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενθαρρύνεται η εισαγωγή εκτεταμένου δικαιώματος δευτερογενούς δημοσίευσης και/ή εξαίρεσης για την έρευνα, παρότι αναγνωρίζεται ότι το πιο φιλόδοξο πεδίο εφαρμογής που προβλέπεται για τις πρωτοβουλίες της ΕΕ σχετικά με το δικαίωμα δευτερογενούς δημοσίευσης και την καθιέρωση εξαίρεσης πνευματικής ιδιοκτησίας για σκοπούς επιστημονικής έρευνας, θα είχε επιζήμιες επιπτώσεις για τους μικρότερους φορείς στον χώρο των ακαδημαϊκών εκδόσεων. Εκτός από την εξισορρόπηση της ανοιχτής πρόσβασης με τη βιωσιμότητα της αγοράς, επί τάπητος τίθεται η αλλαγή τοπίου για τα επιστημονικά περιοδικά που βασίζονται σε συνδρομές.

Μέτρα που εξετάζονται είναι το έργο των συγγραφέων επιστημονικών δημοσιεύσεων να καθίσταται ελεύθερα διαθέσιμο έπειτα από καθορισμένη χρονική περίοδο (εμπάργκο) ακόμα και εάν τα αποκλειστικά δικαιώματα έχουν μεταβιβαστεί σε εκδότη.

Η Ομοσπονδία Ευρωπαίων Εκδοτών (Federation of European Publishers - FEP) και η Διεθνής Ένωση Επιστημονικών, Τεχνικών και Ιατρικών Εκδοτών (International Association of Scientific, Technical and Medical Publishers - STM) αντέδρασαν στις παραδοχές και παρερμηνείες της μελέτης σχετικά με τον εκδοτικό κλάδο και παράλληλα, δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να αντιτίθενται σε νέες παρεμβάσεις πνευματικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της μελλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ το 2027 και του ERA Act μετά το καλοκαίρι του 2026.

Πηγή: FEP & research-and-innovation.ec.europa.eu