Η φιλαναγνωσία και ο αλφαβητισμός δεν αποτελούν απλώς πολιτισμικά αγαθά, αλλά θεμελιώδεις δεξιότητες για το μέλλον και τη δημοκρατία, την ψυχική νηνεμία και την οικονομική ανάπτυξη στην εποχή όπου κυριαρχεί η τεχνητή νοημοσύνη. Πρόκειται για το κύριο μήνυμα της 4ης Διεθνούς Διάσκεψης με θέμα «Literacy for Democracy» που πραγματοποιήθηκε πριν λίγες εβδομάδες στη Βαρσοβία, στο πλαίσιο του έργου Read.For.Real (Ημέρα των Ευρωπαίων Συγγραφέων), με νευροεπιστήμονες, επιχειρηματίες και ακαδημαϊκούς να δίνουν το παρόν.

Σχετικά με τα βασικά σημεία της διάσκεψης, τονίστηκε ότι η ανάγνωση διαμορφώνει την «αρχιτεκτονική» του εγκεφάλου θωρακίζοντάς τον απέναντι στην ΤΝ, υπογραμμίστηκαν οι κίνδυνοι που ενέχει στη βιολογική ανάπτυξη των παιδιών η υπερβολική έκθεσή τους στην οθόνη, και παρουσιάστηκαν τα ευρήματα της έρευνας της Dr. Stefania Manetti από το πρόγραμμα Nati per Leggere, βάσει των οποίων η ανάγνωση βιβλίων σε βρέφη συμβάλλει στη διαμόρφωση του νευρικού τους συστήματος. Λόγος έγινε επίσης για προγράμματα χωρών που προωθούν τη φιλαναγνωσία, όπως το «Βιβλίο με συνταγή» στην Πολωνία, απευθυνόμενο σε παιδιάτρους, ώστε να προωθούν το διάβασμα στο πλαίσιο ιατρικής συνταγής (πολιτιστική συνταγογράφηση).

Τη θέση αυτή ενισχύουν και τα ευρήματα της έρευνας «Παιδί και Ανάγνωση», που υλοποίησε ο ΟΣΔΕΛ το 2024, σύμφωνα με την οποία τα παιδιά που διαβάζουν συστηματικά εμφανίζουν σημαντικά οφέλη στην προσωπική τους ανάπτυξη, στις κοινωνικές τους δεξιότητες και στη μελλοντική επαγγελματική τους εξέλιξη. Το Υπουργείο Πολιτισμού στην Ελλάδα επιχορηγεί δράσεις στον άξονα «Βιβλίο, Γράμματα και Φιλαναγνωσία» με χρηματοδότηση δράσεων για λέσχες ανάγνωσης, παιδική λογοτεχνία, δημιουργική γραφή, ψηφιακά εργαλεία βιβλίου και δράσεις για παιδιά, νέους, πρόσφυγες, εντυποανάπηρους κ.ο.κ.

Οι μετέχοντες στη διάσκεψη υπογράμμισαν, επίσης, ότι η αποτελεσματική χρήση των εργαλείων ΤΝ απαιτεί υψηλό επίπεδο κατανόησης κειμένου και κριτικής ανάλυσης. Σύμφωνα με ανακοίνωσή της η FEP, η οποία συμμετείχε με εκπροσώπους της στη διάσκεψη, παρενέβη από το ακροατήριο για να τονίσει ότι χρειάζονται δημόσια κονδύλια για τη στήριξη του έργου των προωθητών της ανάγνωσης, των βιβλιοθηκών και της εκπαίδευσης, καθώς οι συγγραφείς, οι εκδότες και οι βιβλιοπώλες δεν μπορούν να υποστηρίξουν μόνοι τους τις απαραίτητες εκστρατείες και τις αγορές βιβλίων από δημόσιους και εκπαιδευτικούς φορείς.

Εκείνο στο οποίο εν τέλει δεσμεύτηκαν οι διοργανωτές, είναι να μετατοπίσουν την αντίληψη για το βιβλίο από μια απλή εκπαιδευτική δραστηριότητα σε έναν στρατηγικό, εθνικό και οικονομικό πόρο.

Πηγές: FEP, bn.org.pl και youtube.com