Ο θεσμός του δημόσιου δανεισμού θεσπίστηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σχετική οδηγία ήδη από το 1992 και έκτοτε εφαρμόζεται στη συντριπτική πλειονότητα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποτελεί έναν ιδιαίτερα σημαντικό μηχανισμό στήριξης για συγγραφείς, μεταφραστές/στριες, επιστημονικούς/ές επιμελητές/-τριες, ανθολόγοι, και εικονογράφους λογοτεχνικών και άλλων βιβλίων, των οποίων τα έργα δανείζονται σε δημόσιες και δημοτικές δανειστικές βιβλιοθήκες.
Στη χώρα μας, ωστόσο, για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν υπήρξε ουσιαστική εφαρμογή του θεσμού, με αποτέλεσμα οι δημιουργοί και οι εκδότες/εκδότριες να στερηθούν την προβλεπόμενη εύλογη αμοιβή για τη χρήση των έργων τους. Ιδιαίτερα για τους δημιουργούς, η αμοιβή αυτή αποτελεί σημαντική οικονομική ενίσχυση, καθώς αφορά όχι μόνο νέα αλλά και παλαιότερα έργα που εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο δανεισμού από τις βιβλιοθήκες.
Ύστερα από τις επίμονες πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις του ΟΣΔΕΛ και των ενώσεων δημιουργών και εκδοτών, το ζήτημα επιλύθηκε το 2022 με νομοθετική ρύθμιση του Υπουργείου Πολιτισμού. Με τον Ν. 4996/2022 θεσπίστηκε νέο πλαίσιο για τον δημόσιο δανεισμό και καθορίστηκε το ύψος της ετήσιας εύλογης αμοιβής στο ποσό των 350.000 ευρώ.
Το ποσό αυτό αποδίδεται ως εύλογη αμοιβή στους δικαιούχους και κατανέμεται κατά 70% στους δημιουργούς και κατά 30% στους εκδότες/τριες. Η αμοιβή αφορά το σύνολο των βιβλίων που δανείζονται, ανεξαρτήτως του χρόνου έκδοσής τους, αναγνωρίζοντας έτσι τη διαρκή αξία και συμβολή των έργων που παραμένουν διαθέσιμα και αξιοποιούνται από το αναγνωστικό κοινό μέσω των δημόσιων και δημοτικών βιβλιοθηκών.
Για τον υπολογισμό της εν λόγω αποζημίωσης ο ΟΣΔΕΛ συλλέγει στοιχεία δανεισμών από δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες και στη συνέχεια γίνεται η ταυτοποίηση με τη βιβλιογραφική βάση BookPoint. Βάσει του κανονισμού διανομής του ΟΣΔΕΛ, τα κριτήρια με τα οποία γίνεται η διανομή ανά βιβλίο είναι:
Μπορείτε να δείτε αναλυτικά τους όρους που αφορούν τη διανομή από δημόσιο δανεισμό στον Κανονισμό Διανομής (σελ.32-34).