ΟΣΔΕΛ
«Οι κανόνες περί πνευματικών δικαιωμάτων ίσως δεν χρειάζονται αναθεώρηση, αλλά καλύτερη εφαρμογή για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που θέτει η ΤΝ»
Δημοσιεύτηκε 29 Απριλίου, 2026
Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμούν ότι οι κανόνες πνευματικών δικαιωμάτων ίσως και να μη χρειάζονται συνολική αναθεώρηση για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά βελτίωση στην εφαρμογή τους και στη βελτίωση των μηχανισμών αδειοδότησης.
Το σκεπτικό τους είναι απλό. Παρότι οι αγορές αδειοδότησης αρχίζουν να διαμορφώνονται, παραμένουν άνισες κυρίως επειδή, όπως αναφέρουν, οι ρυθμιστικές αρχές και τα δικαστήρια εξακολουθούν να καθορίζουν το πώς μπορεί να χρησιμοποιείται το προστατευόμενο περιεχόμενο τόσο για την εκπαίδευση συστημάτων TN όσο και για την παραγωγή αποτελεσμάτων από αυτά.
Η Emmanuelle du Chalard, επικεφαλής της μονάδας πνευματικών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξηγεί πως δεν είναι ακόμη σαφές αν απαιτείται ένα νέο νομικό εργαλείο, υποστηρίζοντας πως απλά μπορεί να υπάρξει κανονιστική παρέμβαση ή θέσπιση νέων κανόνων που θα βελτιώνουν τον τρόπο με τον οποίο τα υπάρχοντα δικαιώματα ασκούνται και επιβάλλονται.
Έρευνα
Αυτή τη στιγμή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την αποτελεσματικότητα της Οδηγίας για τα Πνευματικά Δικαιώματα του 2019, ιδίως υπό το πρίσμα των πρόσφατων εντάσεων μεταξύ κατόχων δικαιωμάτων και εταιρειών TN. Γι’ αυτό διεξάγεται μια εξωτερική μελέτη και αναμένονται να δημοσιευθούν τα αποτελέσματα μέχρι το τέλος του έτους, καθορίζοντας τα επόμενα βήματα της Επιτροπής.
Προηγουμένως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ασχοληθεί με το ζήτημα, εγκρίνοντας πρόσφατα έκθεση υπό την καθοδήγηση του Γερμανού ευρωβουλευτή Axel Voss, η οποία προτείνει τη δημιουργία νέου νομικού πλαισίου για την αποσαφήνιση των κανόνων αδειοδότησης στην παραγωγική TN (Generative AI) και τη διασφάλιση αμοιβής και διαφάνειας για τη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου.
Κενά
Η Επιτροπή έχει ήδη εντοπίσει κενά στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς αδειοδότησης. Από τη μία πλευρά, οι εταιρείες TN αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος συναλλαγών όταν διαπραγματεύονται με πολλούς δημιουργούς, ενώ από την άλλη πλευρά οι κάτοχοι δικαιωμάτων συχνά δε συμμετέχουν σε συμφωνίες αδειοδότησης. Για να λυθεί το πρόβλημα, η Επιτροπή εξετάζει τρόπους διευκόλυνσης της αδειοδότησης, όπως η συλλογική αδειοδότηση ή άλλα εργαλεία πολιτικής που θα μπορούσαν να γεφυρώσουν το χάσμα.
Ανισορροπίες
Ανισορροπίες υπάρχουν και στη διαπραγματευτική ισχύ μεταξύ μικρών δημιουργών, νεοφυών επιχειρήσεων και μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, παρότι έχουν εμφανιστεί πρωτοβουλίες, όπως συμφωνίες αδειοδότησης μεταξύ τεχνολογικών εταιρειών και εκδοτών, για τη χρήση δημοσιογραφικού περιεχομένου για την εκπαίδευση συστημάτων TN.
Βασικό ζήτημα παραμένει το πώς αυτά τα μοντέλα θα επεκταθούν ώστε να συμπεριλάβουν όλους τους παράγοντες της αγοράς, ιδιαίτερα τους μικρότερους κατόχους δικαιωμάτων που κινδυνεύουν να αποκλειστούν.
Εξαιρέσεις
Επίσης η Επιτροπή εξετάζει κάποιες εξαιρέσεις στην πρόσβαση κειμένου και δεδομένων, σε προγραμματιστές TN προκειμένου να αναλύουν και να εξάγουν πληροφορίες από προστατευόμενο περιεχόμενο στο οποίο έχουν νόμιμη πρόσβαση, εκτός εάν οι κάτοχοι δικαιωμάτων επιλέξουν ρητά να εξαιρεθούν. Για τον λόγο αυτό και συζητείται η δημιουργία ενός μητρώου εξαίρεσης, το οποίο θα επιτρέπει στους κατόχους δικαιωμάτων να δηλώνουν με τρόπο αναγνώσιμο από μηχανές ότι τα έργα τους δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για εκπαίδευση TN.
Τέλος διαμορφώνονται και νομικά όρια σχετικά με τη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου στην εκπαίδευση και λειτουργία συστημάτων TN. Πρόσφατα, το ανώτατο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέτασε υπόθεση σχετικά με το αν οι απαντήσεις που παράγονται από TN παραβιάζουν τα πνευματικά δικαιώματα αναπαράγοντας ειδησεογραφικό περιεχόμενο χωρίς άδεια. Αναμένεται γνωμοδότηση εντός του έτους και στη συνέχεια απόφαση.
Πηγή: MLex
